Nukte.kz > Slider > ماقالا مازمۇنى

مارات بۋتەەۆ: بىزگە وزگەرىستەر كەرەك

مىنا جازبام گەرويحان قىستاۋبايدىڭ 2016 ج. 16-تامىزدا
«مۇحتار تايجان كىم؟»,- دەگەن جازباسىنا جازعان كوممەنتىم ەكەن.
***


مارات بۋتەەۆ مىناعان نە جوق, ارامىزعا كيلىگىپ دەپ قالماڭىزدار. اتالى ءسوز ايتىپ جاتىر قابا باۋىرىم. سوندىقتان ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز قوسسام.

قابا ايتادى: «قازىرگى ماقساتىمىز قازاق ەلىنىڭ تولىق تƏۋەلسىزدىگى! »
استىن سىزىپ قويايىق.

تاۋەلسىزدىك قالاي كەلەدى؟
ءيا كۇرەس ارقىلى.
قانداي كۇرەس؟
جولى كوپ. رەۆوليۋتسييالىق – لەنين. بەيبىت, قانتوگۋسىز – گاندي. كولونييانىڭ باسقىنشىعا قارسى قارۋلى, قارۋسىز كوتەرىلىستەرى – افريكا ەلدەرى. اسكەريلەر توڭكەرىسى – پينوچەت, تۇركييا ت.ت. ساراي توڭكەرىسى – مۇنىڭ دا مىسالدارى كوپ. جانە ەڭ سوڭعى ءتاسىلى – ينتەرنگەت جەلىسى ارقىلى جاقتاستارىن جيناپ, بەلگىلەنگەن ءبىر كۇنى باستى الاڭعا شىعىپ توڭكەرىس ۇيىمداستىرۋ – مىسىرداعى توڭكەرىس ت.ب.

ءبىزدىڭ كەڭ-بايتاق دالامىزدا, حالقى شاشىراڭقى جايعاسقان, دەموكراتييانى تەك كىتاپ ارقىلى بىلەتىن, ازاماتتىق قوعامى 140 بولىككە بولىنگەن, قازاقتىڭ ءوزىن, ونىڭ گەندىك تۇيسىگىندەگى وزىندىك قورعانۋ قابىلەتىنەن (ينستينكت ساموسوحرانەنييا) جۇيەلى تۇردە ايىرعان ءبىزدىڭ كەڭ-بايتاق ەلىمىزدە وسى ايتىلعان بيلىك اۋىستىرۋ تۇرلەرىنىڭ قايسىسى ورىن الۋى مۇمكىن؟

بۇل باعىتتا پىكىر الماسۋ تۇرماق, ويلاۋدىڭ ءوزى قىلمىس دەگەن تاپتاۋرىن ۇعىم (ستەرەوتيپ) قالىپتاسقان مەملەكەتتە تۇرىپ جاتقانىمىز بارىمىزگە ايان. وسىنداي جاعدايدا ەلىمىزدە پرەزيدەنت ءوزىنىڭ ورنىنا مۇراگەرىن وتىرعىزىپ, ەلدە ەش دۇربەلەڭ تۋعىزباي, بەيبىت بيلىك اۋىسۋىن قالايتىن جۇرت كوپشىلىك. بىراق, ودان حالىقتىڭ جاعدايى جاقسارىپ, قوعامنىڭ وزگەرۋى ەكىتالاي.
سەبەبى, مۇراگەر دەگەن ءسوزدىڭ ءوزى ايتىپ تۇر. جاقسى ادام بولسا – وزگەرەدى, دەيتىندەر دە بار. جەكە الىپ قاراساڭ, جامان ادام جوق. ءار ادامنىڭ اينالاسىنداعى تانىستارى, تۋىستارى, جورا-جولداستارى وزدەرى ارالاسىپ جۇرگەن ادامداردىڭ اراسىنان كىمدى «جامان ادام» دەيدى؟ باسىم كوپشىلىگى ءبىرىن-ءبىرى جاقسى دەيدى, جاقسى جاعىن ايتادى. ەڭ ءبىر القاشتىڭ ءوزىن قازاق «جامان» دەۋگە قيماي: «بۇل ءوزى جاقسى ادام, بىراق اراق قۇرتىپ جاتىر» – دەيدى.
سوڭعى جىلدارى ءجاي ادامداردى ايتپاعاندا, قانشاما اكىم-قارا, مينيستر مەن شەنۋىكتەر قارالانىپ-سوتتالدى؟

دوسقاليەۆ, كۇلەكەەۆ, ارىن, جاقييانوۆ تىزىمگە جۇزدەن اسا ادامدى تىزۋگە بولادى. ىشىندە وقىمىستى عالىم دا, ءدىندار دا, ءجاي مۇعالىم مەن جۇمىسشى دا بار.
قوعام دۇرىس ەمەس.
قوعامعا دەگەن كوزقاراس دۇرىس ەمەس.
قوعامدىق قارىم-قاتىناستاردى رەتتەپ وتىرعان مەملەكەتتىك جۇيە دۇرىس ەمەس.
مەملەكەتتىك جۇيە بۇنداي كەمشىلىكتىڭ ءبارىن, كەرىسىنشە, جەكە ادامعا, ونىڭ وتباسىنا, وسكەن ورتاسىنا ارتىپ قويىپ, تەك سولاردى كىنالاپ وتىر. سوڭعى جىلدارى بارلىق كەمشىلىكتى ء«دىني ەكسترەميزم مەن راديكاليزمگە» جابا سالۋ موداعا اينالدى.
بۇل ايتىلعان ماسەلەر ەلىمىزدەگى تەك قوعامدىق-الەۋمەتتىك سالاداعى تۇيتكىلدەر. ەكونوميكا, ساياسات, مادەنيەت, دەنساۋلىق, ىشكى-سىرتقى كوشى-قون, ت.ت. سالاداعى «جىرلاردى» ايتپاعاندا…

قازاق ەلىنە وزگەرىستەر قاجەت.
قانداي جولدى تاڭدايمىز؟

مىنە, ەڭ قيىنى وسى. مىڭداعان پىكىردى توعىستىرا الاتىن ليدەر كىم؟ ونىڭ قارىم-قابىلەتى قانداي بولۋى كەرەك؟ سۇراق كوپ. ءار سۇراقتىڭ استىندا توننالاعان جاۋاپكەرشىلىك. قاي ادام وسىنى ۇعىنا الادى, جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا جۇكتەيدى, حالىقتىڭ ءسوزىن تىڭداي الادى, ەلىمىزدەگى تۇيتكىلدەردى تىزبەكتەپ تۇگەندەپ, شەشۋ جولدارىن ۇسىنا الادى, كىم مىنا ت.مۇقتار مەن ق.گەرويحان سياقتى پىكىرتالاستا كوپشىلىككە ءوزىن مويىنداتىپ, سوڭىنان ەرتە الادى, مىنە سول – ليدەر. ال ليدەردىڭ ءوز كەزەگىندە سساپارعالي ايتىپ جۇرگەن ۇيىمى نەمەسە سونداي ۇيىمنىڭ مۇشەسى, نە باسشىسى بولۋى كەرەك. قازىر ەكەۋىندە دە امبيتسييا بار, باسقا ەشتەمە جوق. بۇنى مويىنداۋ كەرەك. PS. بۇلاردى ءوستىپ, سىناپ, سوزدەرىن سارالاپ, ىستەرىن تالدايتىن دا ادام كەرەك.

***

وسى پوستقا دا مىنە ەكى جىل بولىپتى.

بۇگىنگى كۇنگە 2018 ج. 17-تامىزىنا نە وزگەردى؟؟؟

قازاق ەلى ءبىر جولدى تاڭدادى ما؟ جوق.
قازاق ەلىنىڭ باسى ءبىر ۇيىمعا, قوزعالىسقا بىرىكتى مە؟ جوق.

نە ىستەيمىز, اعايىن؟!

ءبولىسۋ: 

پىكىر 0

مىندەتتى*