Nukte.kz > Qoğam > Maqala mazmunı

Jatırın jalğa beretinder köbeyip baradı

Toğız ay köterip tapqan balasın twa sala bïologïyalıq ata-anasına bergisi keletin jastar kün sanap köbeyip keledi. Jatırın «jalğa» berwdi maqsat etkenderdiñ köptigi sonşa, bir ğana kazakh.ru forwmında jıl basınan beri jüzden astam boyjetken xabarlan­dırw qaldırğan.

Osıdan on şaqtı jıl burın swrrogat ana twralı ilwde bir xabar kezdestirsek, qazir aşıq türde jarïyalanatın boldı. Sebebi sol, osı mäselege qatıstı barlıq män-jay zañmen rettelip qoyğan. Naqtı aytqanda, elimizdiñ «Neke jäne otbası twralı» zañında swrrogat ana degenimiz – swrrogat ana men ıqtïmal ata-ana arasındağı şart boyınşa boyğa bala bitirw, onı köterw jäne twwdı aytadı. Al balalı bolwdı qalaytın adamdar men boyğa bala bitirwdiñ jasandı ädisin nemese émbrïon ïmplantacïyasın qoldanwğa kelisimin bergen äyeldiñ arasındağı özara baylamdı «swrrogat ana kelisimşartı» deydi. Atalmış şart azamattıq zañ talaptarın saqtay otırıp, jazbaşa türde jasaladı jäne de mindetti türde notarïaldı kwälandırılwğa jatadı. Al bügin onı qalta qamın küyttegen, densawlığı bar kez kelgen äyel bïzneske aynaldırıp, jatırın jalğa beretindey jağdayğa jetti.

Baqıttıñ eñ ülkeni – bala süyu

Desek te, säbïdiñ ünine jete almay jürgen otbasılar köp. Sarapşı mamandar Qazaqstanda bedewlik körsetkişi jıl sayın 15 pa­yızğa artıp otıratının aytadı. Osıdan üş jıl burın bala süyu baqıtınan ayırılğan 350 mıñnan astam otbası tirkelgen eken. Al beyresmï derekter qanşama?! Otbasın saqtaw üşin erli-za­yıptılar balalı bolwdıñ eñ soñğı jolı – swrrogat anağa jüginedi. Munday täsil elimizdiñ birneşe medïcïnalıq ortalıqtarında jürgiziletinin eskersek, «qursaq ana» kömegimen osı waqıtqa deyin 20 mıñnan astam bala dünïege kelgen.
Şınında, erli-zayıptılar qursaq ananıñ qız­metine amaldıñ joğınan jüginedi. Munday qadamğa, äsirese, twa bitti nemese jüre kele bedewlikke uşırağandar baradı. Mäselen, jatırdıñ bolmawı, jatır qwısınıñ deformacïyalanwı äyeldi, amal joq, osı ädiske ïtermeleydi.

Tapsırıspen qursaq köterw 20 mıñ dollardan bastaladı

Astananıñ sol jağalawında ornalasqan «Swrrogat ana» ortalığına kirip-şığıp jatqandar sïrek. Kütw zalında bir sağattay tosıp otırdım. Ortalıqtan endi şıqqan boyjetkenge özimdi «swrrogat ana» izdewşi retinde tanıstırğanım sol, äñgimemiz jarasa ketti.
«Jasım – 29-da. Salmağım – 54, boyım – 165. 2016 jılı bağdarlama boyınşa ömirge bala äkeldim. Qazir densaw­lığım qalıptı. Jaman ädetten awlaqpın, salawattı ömir saltın ustanamın. Endi tağı da swrrogat ana bolğım keledi. Aldağı şilde-tamız ayında bala süygisi keletin erli-za­yıptılardı izdeymin. Meniñ gonorarım – 25 mıñ AQŞ dolları. Al toğız ay boyı töleytin somanı keliswge boladı» deydi Ïnabat esimdi boyjetken. Ïnabatpen äñgimelese otırıp, biz bile bermeytin biraz mälimetterdi estidim. Ïnabattıñ aytwınşa, qazir deldal ortalıqtar köp. Ötiniş tastasañız bolğanı, bïologïyalıq ata-ana izdep äwre bolmaysıñ. Olar seni izdep keledi eken.
«Negizinde, munı bağdarlama deydi. Kez kelgen äyel swrrogat ana bola almaydı. Jası 35-ke deyin jäne mıqtı densawlığı bolw kerek. Mäselen, özim bala köterwge mümkindigi joq äyelmen kelisimşart jasastım. Aldın ala izdestirw barısında nebir otbasını kezdestirdim. Tım az aqşa usınğandar boldı. Mäselen, astanalıq otbası nebäri 3,5 mln teñge beretinin ayttı. Men äri ketse 2 bala twıp berwge ğana jaraymın, sondıqtan üzildi-kesildi qarsı boldım. Barlığı zañdı türde jürgiziledi, därigermen aqıldasamız. Erli-zayıptı juppen talqılanğan şart notarïws­pen bekitiledi» deydi ol.
«Öziñ twğan balanı birewge köziñ qïıp qalay berdiñ?» dep qoyğan sawalğa Ïnabat saspadı. «Ärïne, mağan da oñay emes. Balanı bererde qattı qïnaldım. Bermewge de bolmaydı. Öytkeni kelisimşarttı buzsam, zañğa säykes jawapqa tartılatınımdı bilemin» deydi swrrogat ana.
Zañ demekşi, swrrogat ana twğan balanı özimen şart jasasqan adamdarğa berwden bas tartwğa, sonday-aq, özge adamdarğa berwge quqı joq.
Bilikti zañger Nurjan Pirmağanbetulınıñ aytwınşa, eger erli-zayıptılar kenet baladan bas tartsa, oğan ana bolwğa swrrogat ananıñ özi quqılı. Biraq ol da baladan bas tartsa, näreste memlekettiñ qamqorlığına alınadı eken.
«Şart jasasqan adamdar balanı qabıldamağan jağ­dayda, belgilengen mölşerde ötemaqı töleydi. Al swrrogat ana balanı erli-zayıptılarğa bergennen keyin osı balağa arnalğan barlıq quqıqtan ayırıladı. Bala men ata-anasına jasağan kez kelgen is-äreketi üşin swrrogat ana qoldanıs­tağı zañğa säykes jawapqa tartıladı. Bala dünïege kelgennen keyin beriletin tww twralı kwälikke tapsırwşı erli-zayıptınıñ atı-jönderi jazıladı» deydi zañger.

«Swrrogat ana izdeymin…»

Munday xabarlandırw ğalamtor betinde şarlap jür. Jeke adamdardıñ xabarla­masınan bölek, turaqtı ay­nalısatın mekemeler de bar. Sonday xabarlandırwdıñ birine biz de xabarlasıp, swrrogat anağa qoyılatın talaptarmen jeke tanıstıq.
«Däl qazir iriktew jürip jatır. Jası 20 men 35 jas aralığındağı äyelder qatısa aladı. Swrrogat ana buğan deyin bosanğan bolw kerek, ärïne, tabïğï jolmen. Qan tobınıñ oñ körsetkişi, türli awrwlardan ada, 9 ay biz usınğan qalada turwğa kelisimin berwi mindetti. Al gonorarğa kelsek, 4 mln teñgeden bastaladı. Qosımşa 300 mıñday kerek zattarı men kïimine beriledi. Eger egiz twıp beretin bolsa, bağa eki eselenedi, yağnï 8 mln boladı. Al medïcïnalıq körsetkişteri boyınşa kesar’ tiligi jasalatın bolsa, qosımşa 500 mıñday tölenedi. Öziñizden jalpı jäne arnawlı gïnekologïyalıq zerttew, kişi jambas organdarınıñ wl’tradıbıstıq zerttewi, qan tobı men rezws-faktordı anıqtaw, densawlığınıñ jağdayı jäne jüktilikti köterwge qarsı ayğaqtardıñ joqtığı twralı terapevtiñ qorıtındısı, ÉKG, kewde jaswşası flyuorografïya­sı, qannıñ klïnïkalıq, bïoxïmïyalıq taldawı, merezge, AÏTV-ğa, V jäne S gepatïtterine qannıñ taldawı, türli juqpalar men onkocïtologïya taldawı, sonımen qatar psïxïatr, narkolog jäne mammologtıñ qorıtındısı talap etiledi» deydi. Eger anıq şeşim qabıldasañız, kezdeswge dayın ekendikterin jetkizdi. Ayta keterligi, Qursaq ana bağdarlamasın jürgizwge qajetti tekserw kölemi QR Densawlıq saqtaw mïnïstrliginiñ №627 (30.10.2009 j.) buyrığımen bekitilgen.

QMDB: Şarïğatta ruqsat joq!

Qazaqstan musılmandarı dinï basqarması kelip tüsken köptegen suraqtar men ötinişterge baylanıs­tı jıldıñ basında qursaq ana bolwdıñ şarïğï ükimin bergen edi.
Qazaqstan musılmandarı dinï basqarması Ğulamalar keñesiniñ XV mäjilisinde qabıldanğan pätwanıñ qısqaşa mätini mınaday: «Qursaq ana (swrrogat ana) qazirgi tañda özekti mäselelerdiñ birine aynaldı. Bul ädis boyınşa erli-zayıptılardan alınğan atalıq urıq pen analıq kletkanı arnayı tütikşelerde sırttay urıqtandırıp, qursaq ana (swrrogat) qızmetin aqılı nemese aqısız türde atqarwğa rïzaşılığın bildirgen böten äyeldiñ jatırına saladı. Munday jolmen bala tabwğa şarïğatta ruqsat joq» dey kele, onıñ sebebin jäne ükimin tolıq tüsindirip berdi.

Rwslan QAMBAROV, ïslamtanwşı:

Demografïyağa dem bermeydi

Rwslan QAMBAROV, ïslamtanwşı

Qız-kelinşekter arasında bedew­liktiñ beleñ alğanı jasırın emes. Biraq ana degen attı arsız jolmen ïelenw durıs pa? Tektilikti tw etken ult retinde urpaq süyem dep teksizdikke jol bergen durıs pa?
Ana – qasïetti uğım. Otan – Ana, Jer – Ana, äyel – Ana. Joq, älde ananıñ qursağı sınaq ötkizetin polïgon alañı boldı ma? Bügingi elimizde öris alıp otırğan osınaw qasiretti oqïğağa qarap, osılay dewimizge twra keledi. Jalğa alıp, sınaq ötkizetin jerden qanday urpaq payda boladı? Erteñgi küni munıñ nätïjesi qanday boladı? Osı jağın eskerip jatqan joqpız.
Meniñ oyımşa, ana bolwdıñ uzaq bolsa da utımdı jolın qarastırw qajet. Dertti emdegenşe, onıñ aldın alğan äldeqayda tïimdi. Bedew­likke sebep bolatın eñ köp kezdesetin jayttar tikeley qız-kelinşekterdiñ özine qatıstı. Perzent sü­yip, ana bolam degen qız, eñ aldımen, etek-jeñin jawıp, turmısqa de­yingi jınıstıq qarım-qatınas degendi oyına da almawı kerek. Sän qwmay, densawlıq kütimine män berw de mañızdı. Bala armandağan äyel, beykünä bala, qursaq ana. Bul tuyıq üşburıştan şığwdıñ jolı joq. Munıñ eñ durıs jolı – äke-şeşege muqtaj jetim balağa ana bolw. Jetimniñ basınan sıypaw. Özimşil bolmañız. Siz balağa, bala anağa muqtaj. Swrrogat ana bolwdı demografïyağa dem beredi dep jürgender qatelesedi, onıñ jemisin de oylawımız kerek.

Lïmana Qoyşïeva, psïxolog:

Olarda urpaq bolmawı mümkin

Lïmana Qoyşïeva, psïxolog

Swrrogat ana jatırındağı birew­diñ balasın jaqsı körmeydi. Meyirim bolmaydı. Tek «aqşanıñ közi», bïznes nemese zat türinde qarasa, bala asırap alwşı ata-ana da urpaq jalğastırwşı dep qaraydı. Tek otbasın saqtap qalw üşin öz müddelerin oylaydı. Al balanı oylap jatqan eşkim joq. Eşqanday meyirim, maxabbatsız twğan bala, şın mäninde, urpaq jalğastıra ala ma?
Osı rette aytayın. 30-40 jıl burın swrrogat anağa ruqsat bergen Germanïya, Francïya sekildi elder büginde tıyım salwda. Sebebe nede? Şeteldik psïxologtarmen äñgimeleskenimde, olar bul kezeñnen ötip qoyğanın ayttı. Swrrogat anadan twğan balalardıñ nätïjesin körgendikten, tıyım salw durıs qadam ekenin alğa tarttı. Eñ qawiptisi – olarda urpaq bolmawı mümkin. Eldegi bir jınıstılardıñ, qıztekeler men geylerdiñ köbeyui – sonıñ däleli. 40 jıl burın qoldanğan ädis urpaqtıñ azğındawına äkelwde. Bul tığırıqtan şığw üşin atalmış elderde endi bala asırap alw keñinen nasïxattalwda. Özderiñiz de bilesizder, elimizge kelip awrw balalardı asırap, solardı emdep, meyirimin tögip, Allanıñ qalawımen keyinnen balalı bolıp jatqan qanşama şeteldikti bilemiz. Sondıqtan Batıs körgen täjirïbeni qaytalamağan jön. Bul twralı bizdiñ medïcïnada köp aytıla bermeydi. Der kezinde tıyım salınsa eken deymin. Qudayğa qarsı şığıp, birewdiñ jatırın jaldap bala twğızğanımen, erteñgi küni ol baladan urpaq süye almaytın bolsa, onıñ qajeti qanşa?! Odan da jetimder üyinen bala asırap alıp, öz balasınday mäpelep ösirse, qudireti şeksiz Alla birneşe bala berwi mümkin ğoy. Swrrogat anada eñ aldımen meyirim bolmaydı. Ol işte jatqan şaranağa tikeley äser etedi. Tipti jetkinşekterdiñ köbi awıspalı kezeñde swïcïdke jïi urınatını belgili. Onıñ eñ bastı sebebi – anasınıñ balağa ayağı awır kezde «Osı baladan qalay qutılsam eken?», «Aldırıp tastasam ne boladı?» degen jaman oylardıñ balanıñ sanasında saqtalwı. Bala jetkinşek bolğanda munı beysanalı türde qaytalaydı. Al
tabïğï twğan balalarmen salıstır­ğanda olardıñ bo­yında psïxologïya­lıq awıtqwşılıq, ürey, aşwşañdıq basım boladı. Bul – däleldengen dünïe. Sondıqtan erterek oylanğanımız jön.

Gülmïra Aymağanbet

Bölisw: 

Pikir 5

Mindetti*

  1. Ayjan: Ne deydi? Ondaylar da bar ma? Birinşi ret estwım
  2. Qalaman : Qaytsin endi,kün köris
  3. Marjan: Kökekter qalay qïya saladı säbïin?
  4. Ayjan: Oyıñız.men swrrogat’’ ananı koldaymın.birak olar mwnı tabıs kozine aynaldırıp otır.onsızda bïr balaga zar bolıp otırgan adamga olardın swragan akşası oyga konımsız...
  5. Janar: Men swrrogat’’ ana izdeymin.tabïgï jolmen.sıyakısın kelisemiz.87059926362...